Szkocja

Piktowie

W VI w. tereny dzisiejszej Szkocji zamieszkiwały cztery główne grupy etniczne: Piktowie, Szkoci, Brytowie i Anglowie. Trzy pierwsze były pochodzenia celtyckiego, ostatnie – germańskiego.

Piktowie stanowili najliczniejszy z wymienionych ludów. Zamieszkiwali oni północną Szkocję i pobliskie wyspy. Historyk Cassius Dio (II – III w.) dzielił Piktów na Kaledonów i Maetów, natomiast Klaudiusz Ptolemeusz (II w.) podaje nazwy kilku plemion zamieszkujących te obszary. Obok Kaledonów w jego spisie znaleźli się Kornawiowie, Damnonowie, Taezaliowie, Epidowie, Kreonowie, Gadini i Vacemagowie. Nazwa Picti pochodzi od łacińskiego pictus – malowany i została nadana w 297 r przez żołnierzy rzymskich. Piktowie bowiem przed bitwą malowali swoje ciała. Charakteryzowali się również tym, że prawie wszyscy mieli rude włosy i byli wysocy ( stąd dzisiaj większość Szkotów jest ruda). Irlandczycy nazywali Piktów Cruithin i była to nazwa o podobnym znaczeniu. Legendarny władca Piktów miał mieć na imię Cruithne.

Piktowie, według, Bredy Czcigodnego ( 673 – 735, mnich benedyktyński, historyk i teolog z Northumbrii; najbardziej znanym jego dziełem jest Historia Ecclesiastica Gentis Anglorum doprowadzona do 721 roku), dzielili się na dwa główne szczepy, a mianowicie północny i południowy, których terytoria dzieliło pasmo gór Mounth. Piktowie południowi dzielili się na cztery „królestwa”: Fotla za stolicą w Dunkeld, Circenn ze stolicą w Forfar, Fortriu, ze stolicą w Forteviot i Fib ze stolicą w Kilrymont.

W późniejszych kronikach ta grupa „królestw” byłą określana jako Pictavia. Do dzisiaj niewiele się zachowało informacji o Piktach północnych. Jedna z nich pochodzi od Bedy, który w swej Historia Ecclesiastica nazywa Bruda mac Mealchona (zm. ok. 586 r.) „bardzo potężnym królem”. Stolica Bruda znajdowała się w okolicach dzisiejszego Inverness, a podległe mu tereny obejmowały północną Szkocję wraz z wyspami. Miał on jakoby posiadać liczną flotę. Niespełna sto lat później jeden z jego następców, Brud mac Bile (672 – 692), doprowadził do zjednoczenia wszystkich Piktów. W roku 685 pokonał on northumbryjskich najeźdźców i ustalił południową granicę swego królestwa na linii rzeki i zatoki Forth. Za panowania Angusa jego terytorium powiększyło się jeszcze o Argyll.

Jedną z cech cywilizacji piktyjskiej są rzeźbione kamienie, przedstawiające ornamenty i motywy roślinne, a także postaci ludzi i zwierząt, sceny z bitew itp. Na zachowanych kamieniach z rejonu Hebrydów oraz dorzecza Tay znajduje się także ponad dwadzieścia inskrypcji we wczesnoceltyckim alfabecie, zwanym ogham. Składał się on z dwudziestu znaków utworzonych z równoległych kresek nad lub pod linią prostą, a także przecinających ją. Uczonym udało się odczytać z tych inskrypcji tylko niektóre imiona własne.

Drugą cechą wyróżniającą Piktów była zasada dziedziczenia władzy królewskiej po linii matki. Ceremonia obejmowania władzy odbywała się pod gołym niebem na świętym wzgórzu; najpierw w Dunkeld, później w Scone.

Zachowane wersje łacińskiej Chronica Pictorum (Kronika Piktów) zawierają wykazy 60 królów, począwszy od Cruithne. Wykazy te, kończące się na roku 843 (data politycznego zjednoczenia Piktów i Szkotów), traktowane są przez historyków jako wiarygodne dopiero od polowy VI w.
Pochodzenie Piktów nie zostało w pełni wyjaśnione. Prawdopodobnie plemiona te nie były etnicznie jednorodne, o czym mógłby świadczyć fakt posługiwania się dwoma językami. Jeden należał do rodziny P-Celtic, obejmującej także bretoński, kornwalijski i walijski. Drugi nie da się zakwalifikować do żadnego z języków indoeuropejskich. Istnieją hipotezy, że miał on charakter obrzędowy.

W XI w. Piktowie przestali istnieć jako odrębna grupa narodowościowa. Nie przetrwał ich język, nie zachowała się też ich kultura. Pozostawili oni po sobie jedynie wspomniane wcześniej kamienie z intrygującymi napisami, a także nazwy miejscowości m.in. zawierające przedrostek pit- (kawałek, część gruntu).

Opracowanie: Szkotka
Przy pisaniu tej pracy korzystałam z: "HISTORIA SZKOCJI" Stefana Zabieglika.


Panorma gór w Szkocji
© Szkocja Wszelkie prawa zastrzeżone. Data publikacji strony: maj 2003. Mapa strony | Teneryfa last minute | Budapeszt | Berlin